“మరణ సమస్యకు అమృత పరిష్కారం — ఉపనిషత్ చూపిన ఆత్మజ్ఞాన మార్గం”#కేనోపనిషత్ 15 వ రోజు

మరణం సమస్యా? అమృతం పరిష్కారమా?

ఉపనిషత్ ఋషి – శిష్యుడు – భగవత్పాదులు – గురువుగారి సంభాషణ

మొదటి భాగం: “మరణం సహజమా? ఆగంతుకమా?”

> ఓం పూర్ణమదః పూర్ణమిదం పూర్ణాత్ పూర్ణముదచ్యతే ।

పూర్ణస్య పూర్ణమాదాయ పూర్ణమేవావశిష్యతే ॥

ఓం శాంతిః శాంతిః శాంతిః ॥

అరణ్య నిశ్శబ్దంలో ఋషి ఆసీనుడై ఉన్నాడు. చుట్టూ శిష్యులు. గంభీరమైన ప్రశ్నలు గాలిలో తేలుతున్నాయి. ఆ సమయంలో ఒక శిష్యుడు వినమ్రంగా ముందుకు వచ్చి నమస్కరించాడు.

శిష్యుడు:

గురుదేవా! మానవ జీవితంలో అసలు ప్రధానమైన సమస్య ఏమిటి?

సుఖదుఃఖాలా? పేదరికమా? వ్యాధులా? కుటుంబ సమస్యలా?

ఉపనిషత్ ఋషి (చిరునవ్వుతో):

బాలకా!

నీవు ఇంకా సమస్యనే పట్టుకోలేదు.

సమస్య తెలియకపోతే పరిష్కారం ఎలా వెతుకుతావు?

ఈ ప్రపంచంలో మానవునికి ఒకటే ప్రధానమైన సమస్య ఉంది.

అది — మరణం.

మిగతావన్నీ దాని పిల్లలు మాత్రమే.

వ్యాధి ఎందుకు భయం?

చావు వస్తుందేమో అన్న భయం.

డబ్బు ఎందుకు కావాలి?

బతకాలి అన్న ఆశ.

ఇల్లు ఎందుకు?

రక్షణ కోసం.

భార్య, పిల్లలు ఎందుకు?

ఒంటరితన భయం.

అన్నిటి వెనక దాగి ఉన్నది ఒకటే —

“నేను పోతానేమో” అనే భయం.

శిష్యుడు (ఆశ్చర్యంగా):

గురుదేవా!

అయితే జీవితం అంతా మరణ భయమేనా?

ఋషి:

అవును బాలకా!

కానీ ముందుగా “మరణం” అంటే ఏమిటో అర్థం చేసుకో.

నీవు అనుకుంటున్నట్టు అది ఒక్కరోజు వచ్చి పడిపోయే సంఘటన కాదు.

మరణానికి రెండు లక్షణాలు ఉన్నాయి:

ఒకటి — మార్పు

రెండవది — మాసిపోవడం

చూడలేదా?

బాల్యంలో ఉన్న శరీరం ఇప్పుడు ఉందా?

యవ్వనంలోని మనస్సు ఇప్పుడు ఉందా?

నిన్నటి భావాలు ఇవాళ ఉన్నాయా?

అన్నీ మారుతున్నాయి కదా?

అయితే విను —

మార్పు కూడా చిన్న మరణమే.

చివరికి ఏమవుతుంది?

మారుతూ మారుతూ ఒకరోజు మాసిపోతుంది.

అదే మీరు “చావు” అంటారు.

శిష్యుడు:

అయ్యో! అయితే మేము జీవితమని అనుకుంటున్నది మరణమేనా?

ఋషి:

అదే ఉపనిషత్తుల మొదటి దెబ్బ!

నీవు “జీవితం” అని పట్టుకున్నది —

మార్పుల పరంపర.

అది నిలిచేది కాదు.

నీవు పట్టుకున్న ప్రతి వస్తువు:

భార్య మారుతుంది,

పిల్లలు మారతారు,

శరీరం మారుతుంది,

ఆలోచనలు మారుతాయి.

మారేది నిన్ను రక్షించగలదా?

ఆ సమయానికి సభలో కూర్చున్న భగవత్పాదులు స్వల్పంగా చిరునవ్వారు.

భగవత్పాదులు:

గురుదేవా!

ఇక్కడ ఒక సూక్ష్మమైన ప్రశ్న ఉంది.

మరణం మన సహజ స్వభావమా?

లేక ఆగంతుకమా?

ఎందుకంటే —

సహజమైనది అయితే తొలగదు.

ఆగంతుకమైనది అయితే పోవచ్చు.

శిష్యుడు:

గురుదేవా! ఉదాహరణతో చెప్పండి.

భగవత్పాదులు:

చాలా సులభం.

అగ్నికి వేడి సహజం.

అది పోదు.

కాని ఇనుపరాడిని అగ్నిలో పెట్టితే అది కూడా కాలుస్తుంది.

ఆ వేడి దానికి సహజమా?

కాదు.

అది సంక్రమించింది.

కొంతసేపటి తర్వాత చల్లారిపోతుంది.

ఇప్పుడు ప్రశ్న —

మరణం నీ స్వరూపానికి సహజమా?

లేక మధ్యలో అంటుకున్న తుప్పా?

ఇది తెలుసుకుంటేనే ఉపనిషత్తు మొదలవుతుంది.

శిష్యుడు:

అంటే నేను నిజంగా చనిపోనివాడిని కావచ్చా?

ఋషి (గంభీరంగా):

అదే తెలుసుకోవడానికి ఉపనిషత్తులు పుట్టాయి!

ఋషులు పిచ్చివాళ్లు కాదు.

వాళ్లకు పని లేక అడవుల్లో కూర్చోలేదు.

వాళ్లు ఒక రహస్యం పట్టుకున్నారు.

“మరణం నిజమా? లేక భ్రమా?”

అది భేదించి చూశారు.

అప్పుడు వాళ్లు కనుగొన్నది —

మరణాన్ని చూసేది మరొకటి ఉంది.

మార్పును గమనించేది మరొకటి ఉంది.

శరీరం మారుతున్నది అని చెప్పేది ఎవరు?

మనస్సు మారింది అని చెప్పేది ఎవరు?

బాల్యం పోయింది అని గుర్తించేది ఎవరు?

ఏదో ఒకటి మారకుండా ఉంది.

లేకపోతే మార్పును గుర్తించలేవు.

శిష్యుడు (అవాక్కై):

అయ్యో!

మార్పును గమనించేది మారకుండా ఉండాలా?

ఋషి:

అవును!

నది ప్రవహిస్తున్నదని చెప్పడానికి ఒడ్డున నిలబడాలి.

ప్రవాహంలో ఉన్నవాడు చెప్పలేడు.

అలాగే —

శరీర మార్పు, భావ మార్పు, జీవితం మార్పు అన్నిటిని గమనిస్తున్నది —

మార్పులేనిది.

అదే నీ నిజ స్వరూపం.

అప్పుడు గురువుగారు సభను చూస్తూ ప్రశ్నించారు:

గురువుగారు:

అయ్యా!

మీరు బ్రతుకుతున్నామంటారు.

ఎలా బ్రతుకుతున్నారు?

చెట్లు బ్రతకడం లేదా?

పక్షులు బ్రతకడం లేదా?

జంతువులు తినడం లేదా?

ఉచ్ఛ్వాస నిశ్వాసాలు చేస్తున్నావు అంటావా?

కొలిమి తిత్తులు కూడా గాలి పీలుస్తాయి!

అయితే నీ గొప్ప ఏమిటి?

మానవుడిగా పుట్టిన విశేషం ఏమిటి?

సృష్టి రహస్యాన్ని భేదించి పట్టుకోవడం.

అది చేయకపోతే —

మానవ జన్మ వృథా.

శిష్యుడు:

అయితే గురుదేవా!

ఈ సమస్యకు పరిష్కారం ఉందా?

మరణం తప్పించుకోవచ్చా?

ఋషి చిరునవ్వు నవ్వాడు.

ఋషి:

బాలకా…

సమస్య ఉన్న చోటే పరిష్కారం ఉంటుంది.

ఉపనిషత్తు కేవలం సమస్య చెప్పదు.

పరిష్కారమూ చెబుతుంది.

విను…

> “ఆత్మనా విందతే వీర్యం ।

విద్యయా విందతే అమృతం ॥”

ఈ ఒక్క మంత్రంలో మొత్తం రహస్యం దాగి ఉంది.

ఆత్మ → విద్య → వీర్యం → అమృతం

ఈ నాలుగు మర్చిపోతే నేను ఒప్పుకోను.

ఇవే జీవితం యొక్క రహస్య సూత్రాలు.

రెండవ భాగం 

మరణం సమస్యా? అమృతం పరిష్కారమా?

ఉపనిషత్ ఋషి – శిష్యుడు – భగవత్పాదులు – గురువుగారి సంభాషణ

రెండో భాగం: 

“స్వర్గం, నరకం, పునర్జన్మ — మనసు సృష్టించిన భయమా?”

అరణ్యంలోని నిశ్శబ్దం ఇంకా లోతుగా మారింది. మొదటి భాగం విని శిష్యుని మనస్సు కలవరపడింది. కొద్దిసేపు మౌనంగా కూర్చొని, మళ్లీ ఋషి ముందు నమస్కరించి ప్రశ్నించాడు.

శిష్యుడు:

గురుదేవా!

మీరు మరణమే ప్రధాన సమస్య అన్నారు.

కానీ ఒక సందేహం.

స్వర్గం, నరకం నిజంగా లేవా?

ఇంతమంది ఎందుకు చెబుతున్నారు?

మేము పుణ్యాలు చేయలేకపోయామే.

జపాలు, తపాలు పెద్దవాళ్లు చేశారు. మనకు చేత కాలేదు.

చావు దగ్గరపడితే ఏమైపోతామో అని భయం వేస్తుంది.

అందుకే దానధర్మాలు, మొక్కుబడులు, దేవాలయ నిర్మాణాలు…

ఇవన్నీ తప్పా?

ఋషి (నిశ్శబ్దంగా నవ్వుతూ):

బాలకా…

ఒక ప్రశ్న అడుగుతాను.

నీవు స్వర్గం చూసావా?

నరకం చూసావా?

ఎవరో వెళ్లి వచ్చి నీకు ఫొటోలు చూపించారా?

శిష్యుడు (తలదించుకొని):

లేదు గురుదేవా…

కానీ పెద్దవాళ్లు చెప్పారు.

శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయిగా?

అక్కడే కూర్చున్న భగవత్పాదులు చిరునవ్వుతో మధ్యలో మాట్లాడారు.

భగవత్పాదులు:

విను బాలకా!

భయం రెండు విధాలుగా మనిషిని నడిపిస్తుంది.

ఒకటి — ఈ లోక భయం.

రెండవది — పరలోక భయం.

ఇంటి విషయాల్లో భయపడతాడు.

బయట ఉద్యోగం, డబ్బు, పేరు కోసం భయపడతాడు.

అవి చాలక —

“చచ్చిన తర్వాత ఏమవుతానో?” అని ఇంకో భయం.

ఇదిగో అక్కడినుంచే స్వర్గం, నరకం మొదలవుతాయి.

శిష్యుడు:

అంటే స్వర్గం నరకం లేవా?

భగవత్పాదులు:

“ఉన్నాయా లేవా?” అనే ప్రశ్న కంటే ముందు —

వాటిని చూస్తున్నది ఎవరు?

నీ మనసే కదా?

పెళ్లాం పిల్లల్లో ఆశ చూస్తున్నది మనసే.

డబ్బులో భద్రత వెతుకుతున్నది మనసే.

పుణ్యం పాపం అనుకుంటున్నది మనసే.

యమలోకాన్ని ఊహిస్తున్నది మనసే.

“రేపు ఏమైపోతానో?” అని భయపడుతున్నది కూడా —

మనసే!

గురువుగారు (గంభీరంగా):

ఓరి పిచ్చివాడా!

నిద్రలో నీకు స్వర్గం గుర్తుంటుందా?

నరకం గుర్తుంటుందా?

పునర్జన్మ గుర్తుంటుందా?

భయం ఉంటుందా?

శిష్యుడు:

లేదు గురుదేవా!

గాఢ నిద్రలో ఏమీ ఉండదు.

గురువుగారు:

ఏమీ ఉండదా?

లేక భయం ఉండదా?

జాగ్రత్తగా చూడు.

గాఢ నిద్రలో —

రాజు అయినా, బిచ్చగాడు అయినా,

చీమ అయినా, చక్రవర్తి అయినా —

ఒకే ఆనందం.

ఒకే విశ్రాంతి.

ఒకే శాంతి.

అది ఏమని చెబుతున్నదో తెలుసా?

> “ఆలోచనలు పోతే భయం పోతుంది”

అని!

శిష్యుడు (ఆశ్చర్యంతో):

అంటే భయం ఆలోచన వల్లేనా?

ఋషి:

అవును బాలకా!

భయం వస్తువులో లేదు.

భావంలో ఉంది.

స్వర్గం అనేది భావం.

నరకం అనేది భావం.

పునర్జన్మ అనేది భావం.

ఈ భావాలన్నీ ఎక్కడ ఉన్నాయి?

మనస్సులోనే.

భగవత్పాదులు:

అందుకే మేము చెబుతున్నాం —

ఇహ భయం

పర భయం

రెండూ మనస్సు సృష్టించినవే.

ఒకటి:

“ఇల్లు పోతే?”

“డబ్బు పోతే?”

“పిల్లలకు ఏమవుతుంది?”

ఇది ఐహిక భయం.

రెండోది:

“స్వర్గం దొరుకుతుందా?”

“నరకానికి పోతానా?”

“మళ్లీ కుక్క జన్మ వస్తుందా?”

ఇది పర భయం.

రెండింటి మూలం?

అజ్ఞానం.

శిష్యుడు:

అయితే పుణ్యకార్యాలు ఎందుకు చేస్తున్నారు జనాలు?

గురువుగారు (కొంచెం కఠినంగా):

నిజం చెబుతాను విను.

చాలామంది భక్తితో కాదు — భయంతో చేస్తున్నారు.

దేవాలయం కడతారు.

దానం చేస్తారు.

వ్రతాలు చేస్తారు.

జపాలు చేస్తారు.

ఎందుకు?

“అక్కడ ఏదో గ్యారెంటీ దొరుకుతుందేమో” అని!

ఇది భక్తి కాదు.

పిరికితనం.

శిష్యుడు (తికమకగా):

అయ్యో! మరి చేయకూడదా?

భగవత్పాదులు:

చేయొచ్చు.

కానీ జ్ఞానం లేకుండా చేస్తే —

అది భయపు వ్యాపారం.

జ్ఞానంతో చేస్తే —

అది కరుణ.

తేడా తెలుసుకో.

అప్పుడు గురువుగారు ఒక గొప్ప ఉదాహరణ చెప్పారు.

గురువుగారు:

గాఢ నిద్రలో నీవు ఎంత ఆనందంగా ఉంటావో చూశావా?

అప్పుడు —

స్వర్గం లేదు.

నరకం లేదు.

పాపం లేదు.

పుణ్యం లేదు.

జన్మ లేదు.

మరణం లేదు.

కానీ ఆనందం ఉంది.

అది ఏమని చెబుతున్నది?

> “నీ నిజ స్వరూపం భయరహితం”

అని.

శిష్యుడు:

అయితే కృష్ణుడు గీతలో చెప్పింది?

> “జాతస్య హి ధ్రువో మృత్యుః

ధ్రువం జన్మ మృతస్య చ”

పుట్టినవాడు చావాలి. చచ్చినవాడు మళ్లీ పుడాలి అన్నాడు కదా?

భగవత్పాదులు చిరునవ్వు నవ్వారు.

భగవత్పాదులు:

కృష్ణుడు అబద్ధం చెప్పడు.

కాని నీవు అర్థం చేసుకోలేదు.

ఆయన ఏమంటున్నాడంటే —

నీ దృష్టిలో పుట్టుక కనిపిస్తే, చావు కనిపిస్తుంది.

నీ దృష్టిలో చావు కనిపిస్తే, మళ్లీ పుట్టుక కూడా కనిపిస్తుంది.

అది ఎవరి దృష్టి?

మనస్సు దృష్టి.

ఈ దృష్టి ఉన్నంతకాలం —

జనన మరణ చక్రం తప్పదు.

ఋషి:

అందుకే విను బాలకా.

ఇప్పటివరకు నీవు అనాత్మజ్ఞానంతో బ్రతికావు.

ఇల్లు, డబ్బు, బంధువులు…

స్వర్గం, నరకం…

పుణ్యం, పాపం…

ఇవన్నీ అనాత్మ పరిధి.

అవి నిన్ను కాపాడవు.

ఇప్పుడు ఒక కొత్త ప్రయాణం మొదలుపెట్టు.

ఆత్మజ్ఞానం సంపాదించు.

శిష్యుడు:

అది ఎలా గురుదేవా?

ఋషి:

ముందు ఒకటి మానేయ్.

భయాన్ని పోషించే ఆలోచనలను.

స్వర్గ భయం.

నరక భయం.

పునర్జన్మ భయం.

ఇవి అన్నీ మనస్సు నాటకాలు.

ఆ తర్వాత —

నిన్ను నీవు చూసే దృష్టి నేర్చుకో.

గురువుగారు (గంభీరంగా):

ఓరి!

నీవు హాస్పిటల్‌లో అడ్మిట్ అయ్యావు.

వ్యాధి ఏమిటో ఇప్పుడు తెలిసింది.

ఇప్పుడు మందు తినాలి.

మందు ఏమిటి?

ఆత్మజ్ఞానం.

లేకపోతే —

పునరపి జననం,

పునరపి మరణం.

అదే చక్రం.

> “పునరపి జననం పునరపి మరణం

పునరపి జననీ జఠరే శయనం”

అని భగవత్పాదులు ఎందుకు విలపించారో ఇప్పుడు అర్థమవుతుందా?

శిష్యుడు (కన్నీటి కళ్లతో):

గురుదేవా…

ఇప్పటివరకు నేను భయాన్నే భక్తి అనుకున్నాను.

ఋషి:

అదే మొదటి మేల్కొలుపు బాలకా.

భయం పోయినచోటే —

బ్రహ్మవిచారం మొదలవుతుంది.

మరణం సమస్యా? అమృతం పరిష్కారమా?

ఉపనిషత్ ఋషి – శిష్యుడు – భగవత్పాదులు – గురువుగారి సంభాషణ

మూడో భాగం: “మానవ జన్మ — ఆత్మజ్ఞానానికి వచ్చిన అరుదైన అవకాశం”

మునుల ఆశ్రమంలో సాయంత్రపు వెలుగు క్రమంగా నిశ్శబ్దంలో కలిసిపోతోంది. రెండో భాగం విని శిష్యుని హృదయంలో ఒక భయం, ఒక ఆశ రెండూ కలిసిపోయాయి.

అతడు నమస్కరించి మళ్లీ అడిగాడు.

శిష్యుడు:

గురుదేవా!

మీరు ఇంతవరకు ఒక విషయం స్పష్టంగా చెప్పారు.

అనాత్మజ్ఞానం భయానికి కారణం.

ఆత్మజ్ఞానం అమృతానికి మార్గం.

కానీ —

ఈ మానవ జన్మకు అంత గొప్పదనం ఏమిటి?

ఎందుకు మహర్షులు “ఇప్పుడే తెలుసుకో” అని అంత గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్నారు?

ఋషి (గంభీరంగా):

బాలకా!

ఒక మహా రహస్యం విను.

ఈ శరీరం నీవు తయారు చేసుకున్నది కాదు.

ప్రకృతి నీ కోసం తయారు చేసిన ఒక గృహం.

శిష్యుడు (ఆశ్చర్యంతో):

గృహమా?

భగవత్పాదులు:

అవును.

ఈ శరీరం —

ఒక ప్రాణి నికాయం.

“నికాయం” అంటే పోగు చేయబడిన నిర్మాణం.

పంచభూతాలతో కూర్చిన ఒక గృహం.

ఇది రెడీమేడ్‌గా ప్రకృతి తయారు చేసి —

“ఆ జీవుడు ఎప్పుడు వస్తాడా?” అని ఎదురుచూస్తుంది.

గురువుగారు:

ఒక గవర్నర్ వస్తే అధికారులు ముందే సిద్ధంగా ఉంటారుగా?

అలాగే —

తల్లి గర్భంలో శరీరం సిద్ధమవుతుంది.

ప్రాణం వచ్చి కూర్చుంటుంది.

ఇంద్రియాలు సిద్ధంగా ఉంటాయి.

అందరూ ఎదురుచూస్తుంటారు —

“అయ్యగారు ఎప్పుడు ప్రవేశిస్తారో?”

అప్పుడు జీవుడు వచ్చి ప్రవేశిస్తాడు.

శిష్యుడు:

అంటే నేను శరీరం కాదు?

ఋషి:

కాదు బాలకా!

నీవు గృహంలో నివసించేవాడు.

కానీ లోపలికి వచ్చిన తర్వాత —

ఒక మోసం జరుగుతుంది.

నీవు అంటావు:

> “నేనే ఈ శరీరం”

అని.

ఇదే అజ్ఞానం మొదలు.

భగవత్పాదులు:

చూడు ఎంత విచిత్రం!

తల్లి గర్భం ఒక ఇల్లు.

అక్కడ తొమ్మిది నెలలు ఉంటావు.

బయటికి తోసేస్తే —

ఏడుస్తూ వస్తావు.

నీకు అది మరణంలా అనిపిస్తుంది.

బయటివాళ్లకు అది జననం.

గురువుగారు (చిరునవ్వుతో):

ఒక సూఫీ మహానుభావుడు అన్నాడు:

> “మనిషి ఇప్పటికే రెండు ఇళ్లు ఖాళీ చేశాడు”

మొదటి ఇల్లు —

తల్లి గర్భం.

రెండవ ఇల్లు —

ఈ శరీరం.

ఇప్పుడు ఇందులో సుఖంగా కూర్చున్నావు.

కానీ విను —

ఇదీ శాశ్వతం కాదు.

ఇది కూడా ఖాళీ చేయాల్సిందే.

శిష్యుడు (కలవరంతో):

అయితే తర్వాత?

ఋషి:

అదే ప్రశ్న!

జ్ఞానం లేకపోతే —

మరో గృహం.

మరో జన్మ.

మరో శరీరం.

మరో బంధం.

మరో సంసారం.

ఇదే చక్రం.

గురువుగారు:

అందుకే నేను ముందే హెచ్చరిస్తున్నాను.

ఇంకా ఇంకో ఇల్లు వెతకకు!

నీ నిజ గృహంలో ప్రవేశించు.

శిష్యుడు:

అది ఎక్కడ గురుదేవా?

భగవత్పాదులు:

నీ స్వరూపమే నీ గృహం.

> చిదాకాశమే నీ నిజ నివాసం.

ఆత్మస్వరూపమే నీ గృహం.

అక్కడికి చేరేంతవరకు —

భౌతిక గృహాలు,

మానసిక గృహాలు,

ఐహిక గృహాలు,

పరలోక గృహాలు —

అన్నీ బందిఖానాలే.

శిష్యుడు:

అయితే ఈ సంసారం ఏమి ఇస్తుంది?

ఋషి:

విను.

ఇది ఇస్తుంది:

జన్మ

జర (వృద్ధాప్యం)

రోగం

మరణం

ఇవి తప్పవు.

మధ్యలో —

వందల బాధలు.

వేల భయాలు.

లక్షల ఆశలు.

శిష్యుడు:

అయితే ఈ సమస్యకు కారణం ఏమిటి?

భగవత్పాదులు:

ఒకే మాట.

> అజ్ఞానం.

కానీ జాగ్రత్త!

అజ్ఞానం అంటే జ్ఞానం లేకపోవడం కాదు.

తప్పు జ్ఞానం.

శిష్యుడు:

ఎలా?

గురువుగారు:

చిన్నప్పటి నుంచి నీవు ఏమి నేర్చుకున్నావు?

“ఇది నా ఇల్లు”

“ఇది నా శరీరం”

“ఇది నా కుటుంబం”

“ఇది నా సంపాదన”

“ఇది నా దేవుడు”

“ఇది నా పుణ్యం”

ఇవి అన్నీ —

విశేష జ్ఞానం.

మా దృష్టిలో?

> అజ్ఞానం.

ఋషి:

నీడ చూసి దాన్నే మనిషి అనుకోవడం లాంటిది ఇది.

నీడ ఉన్నట్టే ఉంటుంది.

కానీ పట్టుకుంటే ఏముంటుంది?

ఏమీ లేదు.

అలాగే —

ప్రపంచ జ్ఞానం కనిపిస్తుంది.

కానీ నిలబడదు.

శిష్యుడు (మౌనంగా):

అయితే గురుదేవా…

ఇప్పుడు నేను ఏం చేయాలి?

అప్పుడు ఋషి కళ్లలో కరుణ నిండింది.

ఆయన నిశ్శబ్దంగా ఒక మహావాక్యాన్ని పలికాడు.

ఋషి:

ఇహ చేత్ అవేదీత్ అథ సత్యమ్ అస్తి ।

న చేత్ ఇహ అవేదీన్ మహతీ వినష్టిః ॥

ఋషి (అర్థం చెబుతూ):

ఈ మానవ జన్మలోనే తెలుసుకుంటే — జీవితం సార్థకం.

తెలుసుకోకపోతే —

> మహతీ వినష్టి

అంటే —

అత్యంత నష్టం.

శిష్యుడు:

గురుదేవా!

ఇంత భయంకరమా?

భగవత్పాదులు:

భయం కాదు.

హెచ్చరిక.

మహర్షులు ఎవరెస్ట్ శిఖరం మీద నిలబడి మానవజాతిని పిలుస్తున్నారు:

> “ఓ మానవుడా!

ఈ జన్మ ముగిసేలోపు

నీ స్వరూపాన్ని తెలుసుకో!”

అని.

శిష్యుడు:

ఎందుకు మనుష్యుడికే ఈ పిలుపు?

గురువుగారు:

ఎందుకంటే —

నీకు సామర్థ్యం ఉంది.

నువ్వు నిటారుగా కూర్చోగలవు.

ఆలోచించగలవు.

విచారించగలవు.

సత్యాన్ని వెతుక్కోగలవు.

ఇది జంతువులకు లేదు.

ఋషి:

కాని విను —

సామర్థ్యం సరిపోదు.

జిజ్ఞాస కావాలి.

దాహం కావాలి.

“నిజం తెలుసుకోవాలి” అన్న తపన కావాలి.

లేకపోతే —

మనిషి కూడా జంతువే.

భగవత్పాదులు:

ఆత్మను —

మేము చెప్పిన విధంగా

అద్వైత దృష్టితో తెలుసుకో.

అనాత్మను పట్టుకొని —

“నేను జ్ఞాని” అనుకుంటే మళ్లీ మోసం.

శిష్యుడు:

అయితే తెలుసుకుంటే ఫలితం?

ఋషి:

నాలుగు వరాలు వస్తాయి:

1. అవినాశత్వం — చావు భయం పోతుంది.

2. జన్మ సార్థకత్వం — మానవ జన్మ ఫలిస్తుంది.

3. సద్భావం — “నేను ఎప్పుడూ ఉన్నాను” అనుభవం వస్తుంది.

4. పరమార్థతా — “నేనే ఆ పరమాత్మ” అన్న జ్ఞానం.

గురువుగారు (గంభీరంగా ముగిస్తూ):

ఓరి!

ఎండలో తిరిగి తిరిగి అలసిపోయిన వాడికే చెట్టు నీడ విలువ తెలుస్తుంది.

అలాగే —

సంసార బాధ చాలిన తర్వాతే —

ఆత్మజ్ఞానం విలువ తెలుస్తుంది.

మరణం సమస్యా? అమృతం పరిష్కారమా?

ఉపనిషత్ ఋషి – శిష్యుడు – భగవత్పాదులు – గురువుగారి సంభాషణ

నాలుగో భాగం: “ఆత్మజ్ఞానమే అమృతత్వానికి ఏకైక మార్గం”

సాయంత్రపు నిశ్శబ్దంలో ఆశ్రమం మరింత గంభీరంగా మారింది.

మూడో భాగం విన్న శిష్యుని మనసులో ఒక పెద్ద ప్రశ్న మిగిలింది.

అతడు వినయంగా నమస్కరించి అడిగాడు.

శిష్యుడు:

గురుదేవా!

ఒకవేళ ఈ జన్మలోనే నేను ఈ రహస్యాన్ని గ్రహించలేకపోతే?

ఆత్మజ్ఞానం పొందకముందే కళ్ళు మూసుకుంటే?

నాకు ఏమవుతుంది?

భగవత్పాదులు (గంభీరంగా):

బాలకా!

ఇప్పుడు నువ్వు అడిగింది సాధారణ ప్రశ్న కాదు.

ఉపనిషత్తే ఈ ప్రశ్న అడుగుతుంది.

మరియు గట్టిగా హెచ్చరిస్తుంది.

విను —

“న చేదిహావేదీన్ మహతీ వినష్టిః”

ఋషి:

“ఈ జన్మలో తెలుసుకోకపోతే — మహతీ వినష్టి”

అంటే —

అత్యంత నష్టం.

శిష్యుడు (భయంతో):

ఏమిటి ఆ నష్టం గురుదేవా?

గురువుగారు:

ఒక్క జన్మ కాదు.

ఒక్క మరణం కాదు.

ఒక్క భయం కాదు.

> జన్మ – జర – మరణ పరంపర.

అది బ్రేక్ లేకుండా సాగుతుంది.

జననం…

మరణం…

మళ్ళీ జననం…

మళ్ళీ మరణం…

అవిచ్ఛిన్న సంసార ప్రయాణం.

శిష్యుడు:

అంటే నిజంగానే పునర్జన్మలు ఉన్నాయా?

స్వర్గం, నరకం, యమలోకం నిజమా?

భగవత్పాదులు (చిరునవ్వుతో):

అవి నీ దృష్టికి నిజం.

జ్ఞానికి?

అవి కనబడవు.

ఎందుకు తెలుసా?

నీవు నిన్ను మర్చిపోయినప్పుడే అవి కనిపిస్తాయి.

శిష్యుడు:

అది ఎలా?

ఋషి:

స్వప్నం గుర్తుందా?

రాత్రి నిద్రపోతే —

నీవు నీను మర్చిపోతావు.

అప్పుడు ప్రపంచం కనబడుతుంది.

భయం వస్తుంది.

ఆనందం వస్తుంది.

వేదన వస్తుంది.

కానీ మేల్కొన్నాక?

ఏమవుతుంది?

> అది అంతా మాయమవుతుంది.

అలాగే —

ఆత్మను మర్చిపోతే సంసారం.

ఆత్మను గుర్తిస్తే విముక్తి.

గురువుగారు:

నీకు భయం ఎందుకు వస్తుంది తెలుసా?

“నేను శరీరం”

“నేను మనస్సు”

“నేను పాపి”

“నేను పుణ్యవంతుడు”

అన్న భావాల వల్ల.

ఈ భావాలే నీ నరకం.

ఈ భావాలే నీ యమలోకం.

శిష్యుడు:

అయితే పరిష్కారం?

ఋషి:

ఉపనిషత్తు మొదటి రెండు పాదాల్లో సమస్య చెబుతుంది.

చివరి రెండు పాదాల్లో చికిత్స చెబుతుంది.

విను —

“భూతేషు భూతేషు విచిత్య ధీరాః ।

ప్రేత్యాస్మాల్లోకాదమృతా భవంతి ॥”

శిష్యుడు:

దాని అర్థం ఏమిటి గురుదేవా?

భగవత్పాదులు:

ఓ ధీరుడా!

ప్రతి భూతంలో —

ప్రతి పదార్థంలో —

దాగి ఉన్న ఆత్మ తత్వాన్ని వెతుకు.

అప్పుడు ఈ లోకభ్రమ నుంచి బయటపడి —

అమృతుడవుతావు.

శిష్యుడు:

“భూతేషు భూతేషు” అంటే?

గురువుగారు:

“భూతం” అంటే —

తయారైనది.

ఆరంభమైనది.

కనబడుతున్నది.

ఆకాశం,

వాయువు,

అగ్ని,

నీరు,

భూమి —

ఇవి అన్నీ భూతాలు.

నీ శరీరం కూడా భూతమే.

మనస్సు కూడా భూతమే.

ప్రపంచం మొత్తం భూతమే.

శిష్యుడు:

అయితే నేను ఏమి వెతకాలి?

ఋషి:

భూతాన్ని కాదు.

భూతంలో దాగిన అభూతాన్ని.

కనబడేదాన్ని కాదు.

దాని వెనుక ఉన్న అదృశ్య శక్తిని.

గురువుగారు (ఉపమానంతో):

ఒక సంచిలో బంగారు ఉంగరం పెట్టారు అనుకో.

నువ్వు సంచినే చూస్తూ:

> “ఉంగరం కనిపించలేదు”

అంటే దొరుకుతుందా?

సంచిని కాదు —

లోపల దాగిన వస్తువును వెతకాలి.

అలాగే —

ప్రపంచం సంచి.

ఆత్మ దాగిన రత్నం.

శిష్యుడు (ఆశ్చర్యంతో):

అంటే ప్రపంచం తప్పా?

భగవత్పాదులు:

కాదు.

ప్రపంచం శత్రువు కాదు.

సూచిక.

తరంగం నీటిని దాచిపెట్టినట్టు —

ప్రపంచం బ్రహ్మాన్ని దాచిపెట్టింది.

తరంగాన్ని పట్టుకుంటే మోసం.

నీటిని పట్టుకుంటే సత్యం.

గురువుగారు:

బెల్లం ముక్క కరిగిపోయాక —

బెల్లం కనిపించదు.

తీపి మాత్రమే మిగులుతుంది.

అలాగే —

నామరూపాలు పోయాక —

సత్‌చిత్‌ ఆనందమే మిగులుతుంది.

శిష్యుడు:

అయితే గురుదేవా —

ఈ సాధన ఎలా?

ఋషి:

ఒకే పని.

అనాత్మను వదిలి — ఆత్మను పట్టుకో.

ఏది దోషం?

అనాత్మాసక్తి.

ఏది గుణం?

ఆత్మ విచారం.

భగవత్పాదులు:

హంస పాలలోని నీటిని వదిలి —

పాలను మాత్రమే తీసుకుంటుంది.

అందుకే పరమహంస.

అలాగే —

జ్ఞాని ప్రపంచంలో ఉండి కూడా

అనాత్మను వదిలి

ఆత్మను మాత్రమే గ్రహిస్తాడు.

గురువుగారు (గంభీరంగా):

ఒరేయ్!

నువ్వు మనుషులను పట్టుకుంటే —

వాళ్ళు పోతారు.

వస్తువులను పట్టుకుంటే —

అవి పోతాయి.

శరీరాన్ని పట్టుకుంటే —

అది పోతుంది.

అయితే —

పోని దాన్ని పట్టుకో!

అదే ఆత్మ.

ఋషి (చివరి ఉపదేశంగా):

ప్రతి పదార్థంలో వెతుకు.

ప్రతి మనిషిలో వెతుకు.

ప్రతి ఆలోచన వెనుక వెతుకు.

తరంగంలో నీటిని చూడు.

రూపంలో అరూపాన్ని చూడు.

చలనంలో అచలనాన్ని చూడు.

అప్పుడు —

> మృతుడు కాదు నీవు.

అమృతుడవుతావు.

గురువుగారు ముగింపు:

ఈ లోకాన్ని వదిలి ఎక్కడికో పోవడం మోక్షం కాదు.

లోకంలో దాగి ఉన్న ఆత్మను గుర్తించడం — అదే మోక్షం.

ఓం శాంతి శాంతి  శాంతిః 🙏