“తెలుసుకోవడం కాదు — తానే అయ్యి నిలిచిపోవడం”#కేనోపనిషత్తు 11 వ రోజు

సోపాధికం కరిగితే నిరుపాధిక బ్రహ్మమే మిగులుతుంది

ఈ భాగంలో గురువుగారు అద్వైత సాధనలో అత్యంత సూక్ష్మమైన విషయాన్ని చెబుతున్నారు — బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోవడం కాదు, బ్రహ్మంగా నిలవడం. అద్వైత మార్గమంతా “సోపాధికం” నుండి “నిరుపాధికం” వైపు జరిగే అంతర్ముఖ ప్రయాణమే అని చెబుతున్నారు.

మొదట ఆయన రెండు మాటలను నిలబెడుతున్నారు: సోపాధికం — ఉపాధులతో కూడిన స్థితి; నిరుపాధికం — ఉపాధులు లేని స్వరూప స్థితి. శరీరం, మనస్సు, భావనలు, శబ్దాలు, “నేను” అనే వ్యక్తి భావం — ఇవన్నీ ఉన్నంతవరకు మనం బ్రహ్మాన్ని “చైతన్యం”, “సత్యం”, “అనంతం” వంటి పదాలతో అర్థం చేసుకుంటాం. ఇది తప్పు కాదు; కానీ ఇది సంపూర్ణం కాదు. ఎందుకంటే ఇవన్నీ ఇంకా ఉపాధుల ద్వారా జరుగుతున్న గ్రహణమే.

శిష్యుడు ఒక గొప్ప ప్రశ్న అడుగుతాడు: “అన్నీ కాకపోయినా చైతన్యం మాత్రం ఆత్మ స్వరూపమే కదా?” మనకూ ఇదే అనిపిస్తుంది. కానీ గురువుగారు వెంటనే ఒక సూక్ష్మమైన ప్రశ్నతో మనల్ని ఆపేస్తారు: “చైతన్యం అని చెబుతున్నది ఎవరు?”

బ్రహ్మమే తనను తాను “నేను చైతన్యం” అని చెబుతుందా? కాదు. ఎందుకంటే చెప్పడం మొదలైతే ద్వైతం మొదలవుతుంది. చెప్పేవాడు ఒకడు, వినేవాడు ఇంకొకడు అవుతారు. అప్పుడు జ్ఞాత–జ్ఞేయం వస్తాయి. కానీ బ్రహ్మం ఎప్పుడూ జ్ఞేయం కాదు — జ్ఞాత స్వరూపమే. అందుకే దానికి వాక్కు లేదు, సంకల్పం లేదు, “నేను ఇదిని” అనే భావం లేదు. చైతన్యం దాని గుణం కాదు — దాని స్వరూపం.

ఇక్కడ గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన దృష్టాంతం చెబుతున్నారు: గంగ సముద్రంలో కలిసినట్టు. జీవ చైతన్యం బ్రహ్మ చైతన్యాన్ని తెలుసుకోవడానికి ప్రయాణిస్తుంది. కానీ సముద్రాన్ని చేరిన తర్వాత గంగ వేరుగా మిగులుతుందా? లేదు. సముద్రమే అయిపోతుంది. అలాగే జీవ చైతన్యం కూడా బ్రహ్మ చైతన్యంలో లయం అయిపోతుంది. అప్పుడు “నేను చైతన్యాన్ని” అనే భావం ఉండదు — చైతన్యమే మిగులుతుంది.

అందుకే గురువుగారు ఒక గొప్ప హెచ్చరిక చేస్తున్నారు: “నాకు బాగా తెలిసిపోయింది” అనే భావం కూడా ప్రమాదమే. ఎందుకంటే “తెలిసింది” అన్న క్షణంలో బ్రహ్మం మళ్ళీ ఒక విషయం అయిపోతుంది. నీవు జ్ఞాత, అది జ్ఞేయం అవుతుంది. కానీ బ్రహ్మం తెలుసుకునే వస్తువు కాదు — నీవే. అందుకే గురువు అంటున్నారు:

> “ఏది తెలిసిందని అంటున్నావో — అది అయిపో.”

ఇక్కడ ఒక గొప్ప రహస్యం ఉంది. “బ్రహ్మం”, “చైతన్యం”, “సత్యం”, “అనంతం” — ఇవన్నీ మార్గంలో ఉపయోగపడే పదాలు మాత్రమే. చివరికి ఆ పదాలన్నీ కూడా స్వరూపంలో లయం కావాలి. శబ్దం అర్థంలో కరిగిపోవాలి. “చైతన్యం” అనే మాట కూడా మిగలకూడదు; ఆ మాట చెప్పే మనస్సు కూడా మిగలకూడదు. మిగిలేది — నిశ్శబ్దమైన స్వరూపం.

అందుకే భగవత్పాదులు శిష్యుడిని వెంటనే పంపించలేదు. “ఇంకా విచారణ చేయి” అన్నారు. శ్రవణం సరిపోదు; మననం కావాలి, నిదిధ్యాసనం కావాలి. గురువు బోధించగలడు; కానీ అనుభవానికి తెచ్చుకోవాల్సింది శిష్యుడే. అందుకే శిష్యుడు ఏకాంతంలోకి వెళ్లి కూర్చున్నాడు. ఎందుకంటే అద్వైతం జనసమూహంలో వినవచ్చు, కానీ సాక్షాత్కారం ఏకాంతంలోనే పుడుతుంది.

మనస్సు ఒక్క దానిపైనే నిలవాలి:

వెనుక బ్రహ్మమే, ముందు బ్రహ్మమే, కుడి–ఎడమ బ్రహ్మమే, పై–కింద బ్రహ్మమే, కనిపిస్తున్నది అంతా బ్రహ్మమే.

అప్పుడు క్రమంగా భేదం కరుగుతుంది. జీవ భావం కరుగుతుంది. తెలిసిన–తెలియని అన్న భావాలూ కరుగుతాయి.

ఈ భాగం చివరికి చెప్పే మహా సత్యం:

బ్రహ్మాన్ని పట్టుకోవద్దు. పట్టుకోవాలని చూస్తే అది విషయం అవుతుంది. నీవే బ్రహ్మంగా నిలిచిపో.

అదే సోపాధికం నుండి నిరుపాధికం వైపు అద్వైత ప్రయాణం. 

ఆగమం – ఆచార్యం – ఆత్మానుభవం ఏకమైతేనే బ్రహ్మజ్ఞానం పరిపక్వం

ఓం 🕉

ఈ రెండవ భాగంలో 

గురువుగారు అద్వైత సాధనలో అత్యంత కీలకమైన రహస్యాన్ని చెబుతున్నారు — శాస్త్రం విన్నంత మాత్రాన జ్ఞానం రాదు; గురువు చెప్పినంత మాత్రాన సరిపోదు; అది స్వానుభవంగా వికసించాలి. కానీ ఆ అనుభవం కూడా వ్యక్తిగత కల్పన కాకూడదు. అది ఆగమం (శాస్త్రం), ఆచార్యం (గురువు), ఆత్మానుభవం (స్వానుభూతి) — ఈ మూడింటితో సరిగ్గా టాలీ కావాలి.

శిష్యుడు గురువు బోధించిన తత్వాన్ని నెమరు వేసుకుంటూ, విచారణ చేస్తూ, చివరికి ఒక గొప్ప స్థితికి చేరుకుంటాడు. అక్కడ అతనికి ఒక స్పష్టత వస్తుంది:

“బ్రహ్మం ఎక్కడో లేదు. నేనే ఆ చైతన్యం.”

కానీ ఇక్కడ కూడా ఒక సూక్ష్మం ఉంది. “నేను చైతన్యాన్ని” అని వాక్యంగా మిగిలిపోతే ఇంకా ద్వైతం ఉంది. ఎందుకంటే “నేను” ఒకటి, “చైతన్యం” ఇంకొకటి అవుతున్నాయి. నిజమైన అనుభవంలో మాత్రం నేను – చైతన్యం అనే భేదం కరిగిపోతుంది. “నా స్పురణే నేనే” అనే నిశ్చయం మిగులుతుంది.

ఈ అనుభవంతో శిష్యుడు మళ్ళీ గురువుగారి దగ్గరకు వస్తాడు. ఇక్కడ భగవత్పాదులు ఒక కొత్త రహస్యం చెబుతున్నారు:

ఆగమ – ఆచార్య – ఆత్మానుభవ ప్రత్యయత్రయం

బ్రహ్మజ్ఞానంలో మూడు తప్పక ఏకమవ్వాలి:

1. ఆగమం — శాస్త్రం ఏమి చెబుతోంది?

2. ఆచార్యం — గురువు దాన్ని అనుభవంగా గ్రహించాడా?

3. ఆత్మానుభవం — నీకు వచ్చిన అనుభవం అదే దిశలో ఉందా?

ఈ మూడు ఒకే విషయాన్ని చూపాలి. లేదంటే ప్రమాదం.

పుస్తకం ఒకటి చెబుతుంది, గురువు ఇంకొకటి చెబుతాడు, మన అనుభవం ఇంకొకటి చెబుతుంది — అప్పుడు అది అద్వైతం కాదు. అందుకే గురువు చెప్పేది గుడ్డిగా నమ్మమని కాదు; విచారణ చేసి, అనుభవానికి తెచ్చుకో అంటున్నారు.

ఇక్కడ గురువుగారు ఒక అద్భుతమైన విషయాన్ని చెబుతున్నారు:

గురువు ఎప్పటికీ నీ కోసం మోక్షం ఇవ్వలేడు.

శాస్త్రం మార్గం చూపుతుంది. గురువు చూపిస్తాడు. కానీ నడవాల్సింది నీవే.

అందుకే శిష్యుడు ఏకాంతంలోకి వెళ్ళి కూర్చుంటాడు. ఎందుకంటే అద్వైతం పుస్తకాలలో ఉండదు; వాదప్రతివాదాలలో పుట్టదు; నిశ్శబ్ద విచారణలో పరిపక్వమవుతుంది.

ఇక్కడ గురువుగారు ప్రకృతినే గురువుగా చూపిస్తున్నారు.

పర్వతం మౌనంగా ధ్యానం చేస్తోంది.

సముద్రం నిశ్శబ్దంగా బోధిస్తోంది.

ప్రపంచమంతా పరమాత్మ ధరించిన విశ్వరూపమే.

మనకు వినిపించకపోవడం — పరమాత్మ మాట్లాడకపోవడం కాదు; మన చెవులు ఇంకా మౌన భాష వినలేకపోవడం.

అందుకే ఒక దశలో శిష్యుడు ధైర్యంగా అంటాడు:

> “మన్యే విదితం బ్రహ్మ” — ఇప్పుడు నాకు బ్రహ్మతత్వం బోధపడింది.

కానీ వెంటనే అతడు చెప్పిన అనుభవం మరింత అద్భుతం:

> “నాహం మన్యే సువేదేతి, నో నవేదేతి వేద చ”

అంటే:

“నాకు బాగా తెలిసిపోయిందని అనుకోవడం లేదు.

అలాగే అసలు తెలియదని కూడా అనుకోవడం లేదు.”

ఇది ఎంత గొప్ప మాటో చూడండి.

“తెలిసింది” అంటే బ్రహ్మం విషయం అయిపోతుంది.

“తెలియదు” అంటే దూరమైపోతుంది.

అయితే ఏమిటి?

తెలిసినట్టూ… తెలియనట్టూ… ఉన్న ఒక నిశ్శబ్ద స్పురణ.

అదే ఆత్మానుభవం.

ఇక్కడ శిష్యుడు ఒక గొప్ప రహస్యం పట్టుకున్నాడు:

ఆత్మలో ఎరుక కూడా ఉంది, మరుపు కూడా ఉంది.

పాజిటివ్ కూడా ఉంది, నెగటివ్ కూడా ఉంది.

భావం కూడా ఉంది, అభావం కూడా ఉంది.

కానీ ఇవన్నీ కలిపి ప్రకాశింపజేసేది — సాక్షి చైతన్యం.

అందుకే గురువు చివరికి ఒప్పుకుంటాడు.

ఇది వాదంతో వచ్చిన జ్ఞానం కాదు.

ఇది పుస్తకం వల్ల వచ్చిన భావన కాదు.

ఇది ఆగమం – ఆచార్యం – ఆత్మానుభవం ఒక్కటైన స్థితి.

ఈ భాగం మొత్తం చెప్పే మహా సత్యం:

బ్రహ్మజ్ఞానం అంటే కొత్త విషయం తెలుసుకోవడం కాదు — శాస్త్రం చెప్పింది, గురువు జీవించింది, నీవు అనుభవించినది ఒక్కటేనని ప్రత్యక్షంగా గ్రహించడం.

అప్పుడు గురువు మాట నీ అనుభవమవుతుంది.

నీ అనుభవం ఉపనిషత్తు సత్యమవుతుంది.

మిగిలేది — అద్వైత నిశ్చయం మాత్రమే.

. 

తెలిసినది కాదు – తెలియనిది కాదు: బ్రహ్మానుభవ పరస్పర విరుద్ధతలో అద్వైత రహస్యం

ఓం 🕉

ఈ మూడవ భాగం 

చాలా సూక్ష్మమైనది. ఇక్కడ శిష్యుడు ఒక అద్భుతమైన స్థితికి చేరుకున్నాడు. సాధారణంగా మనం అనుకునేది ఏమిటి?

“తెలుసు” లేదా “తెలియదు” — ఈ రెండింటిలో ఒకటి.

కానీ బ్రహ్మతత్వం దగ్గరికి వచ్చేసరికి ఈ రెండు మాటలూ సరిపోవు. ఎందుకంటే బ్రహ్మం ఒక వస్తువు కాదు; బయట ఉన్న విషయం కాదు; మనకు ఎదురుగా నిలబడే పదార్థం కాదు.

అందుకే శిష్యుడు ఆశ్చర్యకరమైన మాట చెబుతున్నాడు:

> “నాహం మన్యే సువేదేతి, నో నవేదేతి వేద చ”

అంటే:

“నాకు బాగా తెలిసిపోయిందని అనుకోవడం లేదు.

అలాగే అసలు తెలియదని కూడా అనుకోవడం లేదు.”

మొదట వినగానే ఇది విరుద్ధంగా కనిపిస్తుంది.

తెలిసిందా?

లేదా తెలియదా?

రెండూ ఒకేసారి ఎలా నిజమవుతాయి?

ఇక్కడ గురువు కూడా శిష్యుడిని పరీక్షిస్తాడు.

“ఇది సందేహమా? విపర్యయమా? నువ్వే గందరగోళంలో ఉన్నావా?” అని.

ఎందుకంటే సాధారణ విషయాల్లో ఇలా మాట్లాడితే అది అయోమయం.

“తెలిసినట్టుంది… తెలియనట్టుంది…” అంటే సందేహం.

“తెలిసింది అనుకున్నాను… ఇప్పుడు లేదనిపిస్తోంది…” అంటే విపర్యయం.

కానీ శిష్యుడి స్థితి అది కాదు.

అతడు సందేహంతో మాట్లాడటం లేదు.

అనుభవంతో మాట్లాడుతున్నాడు.

ఇక్కడ ఒక అద్భుతమైన దృష్టాంతం ఇచ్చారు:

ఒక టెన్నిస్ బంతిని ఇద్దరు ఆటగాళ్లు ఇటు అటు కొడుతున్నారు.

బంతి ఏ పక్షం కాదు.

ఒకసారి ఇటు ఉంటుంది. ఇంకోసారి అటు ఉంటుంది.

కానీ తాను ఎవరి వైపూ ఉండదు.

అలాగే సాధకుని మనస్సు:

ఒకసారి “తెలిసింది” అనే వైపు వెళ్తుంది.

మరోసారి “తెలియదు” అనే వైపు వెళ్తుంది.

కానీ సాక్షి మాత్రం ఈ రెండింటినీ చూస్తూ ఉంటుంది.

అదే అద్వైత దృష్టి.

ఎలా?

వెలుగు – నీడ ఉదాహరణ చూడండి.

వెలుగు మాత్రమే నిజం అని నీడను తిరస్కరిస్తే — ద్వైతం.

నీడ మాత్రమే అని వెలుగును వదిలేస్తే — ద్వైతం.

కానీ వెలుగు–నీడ రెండూ ఒకటేనని గ్రహిస్తే?

అదే అద్వైతం.

అలాగే:

పరమాత్మ — వెలుగు

ప్రపంచం — నీడ

ప్రపంచాన్ని వదిలి పరమాత్మను వెతికినా తప్పు.

ప్రపంచమే అంతా అని అనుకున్నా తప్పు.

ప్రపంచం పరమాత్మ వ్యక్తీకరణ అని గ్రహించినప్పుడు — అద్వైతం.

ఇక్కడ శిష్యుడు గురువుకే ఒక గొప్ప ప్రశ్న తిరిగి వేస్తాడు:

> “మీరు ‘విదితం కాదు, అవిదితం కాదు’ అన్నారుగా!

నేను అదే అనుభవించాను.”

అంటే:

బ్రహ్మం తెలిసిన విషయం కాదు.

అలాగే తెలియని విషయం కూడా కాదు.

ఎందుకు?

ఇక్కడ భగవత్పాదులు ఒక అద్భుతమైన రహస్యం బయటపెడుతున్నారు.

బ్రహ్మం ఎందుకు తెలియనిది కాదు?

ఎందుకంటే అది నిత్య విజ్ఞాన స్వరూపం.

నువ్వు బ్రహ్మాన్ని తెలుసుకోవాలని అనుకుంటున్నావు.

దేనితో తెలుసుకుంటావు?

జ్ఞానంతో.

అంటే నీ దగ్గర ఇప్పటికే జ్ఞానం ఉంది కదా!

ఆ బ్రహ్మం ఏమిటి?

జ్ఞాన స్వరూపమే.

అంటే:

జ్ఞానం → జ్ఞానాన్ని తెలుసుకోవాలనుకుంటోంది!

ఇది ఎలా సాధ్యం?

అక్కడే రహస్యం.

బ్రహ్మం బయట ఉన్న వస్తువు అయితే తెలుసుకోవచ్చు.

కానీ అది నీ స్వరూపమే అయితే?

నువ్వు దాని దగ్గరకు వెళ్తుంటే — అది నీ దగ్గరకు వస్తుంది.

“ఎవరు నువ్వు?” అని అడుగుతుంది.

నువ్వు:

“నేను తెలుసుకోవాలి”

అది:

“నేనే జ్ఞానం”

నువ్వు:

“నేనూ జ్ఞానం”

అక్కడే నవ్వుకోవాల్సిందే.

> అహం బ్రహ్మాస్మి

అదే అనుభవం.

అందుకే భగవత్పాదులు అంటున్నారు:

బ్రహ్మం తెలియనిది కాదు.

ఎందుకంటే అది ఎప్పుడూ నీలోనే ఉంది.

మరి బ్రహ్మం తెలిసినది ఎందుకు కాదు?

ఇక్కడ సూక్ష్మం.

నువ్వు దాన్ని “అది” అని ప్రత్యేకంగా చూడాలని ప్రయత్నిస్తున్నావు.

“ఇదిగో బ్రహ్మం” అని చూపించాలని అనుకుంటున్నావు.

అప్పుడు అది వస్తువు అయిపోతుంది.

అది విశేష విజ్ఞానం — ప్రత్యేక వస్తువుగా తెలుసుకోవడం.

కానీ బ్రహ్మం ప్రత్యేక వస్తువు కాదు.

అది సామాన్య చైతన్యం — అన్నిటినీ ప్రకాశింపజేసే మూల సాక్షి.

అందుకే:

వస్తువులా తెలుసుకోలేవు.

స్వరూపంలా మాత్రమే ఉండగలవు.

ఇక్కడ గొప్ప రహస్యం ఇదే:

> బ్రహ్మం తెలుసుకోవాల్సినది కాదు — గుర్తించాల్సినది.

అది ఎప్పుడూ ఉంది.

నీ “నేను ఉన్నాను” అనే స్పురణలోనే ఉంది.

కానీ నీవు దాన్ని వస్తువుగా వెతుకుతున్నావు.

అందుకే దొరకదు.

నీవే అది అయి నిలబడితే?

అప్పుడు తెలిసిందా? తెలియలేదా? అనే ప్రశ్నే ఉండదు.

ఎందుకంటే:

తెలుసుకునేవాడు — అదే.

తెలుసుకోవాల్సింది — అదే.

తెలుసుకోవడం — అదే.

త్రిపుటి కరిగిపోయిన చోటే బ్రహ్మసాక్షాత్కారం.

ఈ భాగం మొత్తం చెప్పే మహా సత్యం:

బ్రహ్మం తెలిసిన వస్తువు కాదు.

తెలియని వస్తువూ కాదు.

అది ఎప్పటినుంచో నీవే — కానీ నీవు వేరుగా వెతుకుతున్న స్వరూపం. 

విశేషాన్ని దాటి సామాన్యంలో లయమైతే — తెలియనిది తెలిసినదవుతుంది

ఓం 🕉

నాలుగవ భాగం

 చాలా గంభీరమైనది. ఇక్కడ గురువు ఒక సూక్ష్మమైన రహస్యాన్ని బయట పెడుతున్నారు:

“బ్రహ్మం తెలియదు” అన్న మాట కూడా నిజమే.

“బ్రహ్మం తెలిసిందే” అన్న మాట కూడా నిజమే.

ఇది విరుద్ధంగా అనిపించినా, అనుభవానికి వచ్చేసరికి రెండు ఒక్కటే అవుతాయి.

ఎలా?

గురువు మొదట ఒక గొప్ప పొరపాటును చూపిస్తున్నారు.

మనమేమి చేస్తున్నాం?

బ్రహ్మాన్ని “ఫలానా” అని పట్టుకోవాలని చూస్తున్నాం.

“అది ఎక్కడుంది?”

“ఎలా కనిపిస్తుంది?”

“ఏ రూపంలో అనుభవం వస్తుంది?”

అంటే మనం దాన్ని విశేషంగా (particular) చూడాలని ప్రయత్నిస్తున్నాం.

ఇక్కడే సమస్య.

ఎందుకంటే:

> విశేషంగా పట్టుకోవాలనుకున్న క్షణంలో బ్రహ్మం దొరకదు.

ఎందుకు?

ఎందుకంటే నువ్వు దాన్ని నీ స్వరూపం నుంచి వేరు చేసి చూస్తున్నావు.

అది “నేను” కాదు — “అది” అని చూస్తున్నావు.

అక్కడే ఉపాధి వచ్చింది.

అక్కడే ద్వైతం వచ్చింది.

భగవత్పాదులు దీనినే “పరాధ్యాస” అంటున్నారు.

అంటే:

సామాన్యమైన చైతన్యం మీద విశేష భావం పడిపోవడం.

ఉదాహరణకు:

సముద్రం ఒకటే.

కానీ నువ్వు అలల్ని వేరు వేరుగా చూస్తే?

ఇది చిన్న అల.

ఇది పెద్ద అల.

ఇది నా అల.

ఇది నీ అల.

అప్పుడు సముద్రం కనిపించదు.

అలలే కనిపిస్తాయి.

కానీ అలలన్నీ నీళ్లేనని చూస్తే?

సముద్రం ఒక్కటే మిగులుతుంది.

అదే అద్వైత దృష్టి.

ఇక్కడ గురువు ఇంకో గొప్ప దృష్టాంతం చెబుతున్నారు:

రెండు చెరువుల మధ్య ఒక కట్ట ఉంది.

నువ్వు అంటున్నావు:

“ఈ చెరువునే చూడాలి.”

అంతే.

కట్ట అడ్డుగా ఉంది.

అందుకే పరిపూర్ణ జలం కనిపించదు.

కానీ కట్ట తెగిపోతే?

రెండు నీళ్లు ఒకటైపోతాయి.

అప్పుడు:

“ఇది ఆ చెరువు — ఇది ఈ చెరువు” అనే భావమే ఉండదు.

అలాగే:

జీవుడు ఒక వైపు.

బ్రహ్మం మరో వైపు.

ఈ మధ్యలో ఉన్న కట్ట ఏమిటి?

అహంకారం, భేదబుద్ధి, విశేష దృష్టి.

ఈ కట్ట తెగితే?

జీవ–బ్రహ్మ ఐక్యం ప్రత్యక్షం.

అందుకే గురువు చెబుతున్నారు:

> “సర్వం జగన్మాధవం” అని చూడు.

ప్రపంచాన్ని వదిలేయమని కాదు.

ప్రపంచాన్ని బ్రహ్మంగా చూడమంటున్నారు.

అప్పుడు మోసం లేదు.

అప్పుడు అనుభవం సహజంగా వస్తుంది.

ఇక్కడ సూర్యుడి ఉదాహరణ చాలా అద్భుతం.

పగలు:

“సూర్యుడు ఉన్నాడు” అంటావు.

రాత్రి:

“సూర్యుడు లేడు” అంటావు.

నిజంగా లేడా?

లేదు.

అతను ఉన్నాడే.

కానీ నీ దృష్టికి కనిపించడం లేదు అంతే.

మేఘాల మీదికి వెళితే?

అక్కడ పగలు–రాత్రి ఉండవు.

సూర్యకాంతి ఎప్పుడూ ఉంటుంది.

అలాగే:

బ్రహ్మం ఎప్పుడూ ఉంది.

కానీ మనస్సు అనే మేఘం కప్పేసింది.

అందుకే ఒకప్పుడు తెలిసినట్టు, ఒకప్పుడు తెలియనట్టు అనిపిస్తోంది.

సామాన్య చైతన్యంగా చూస్తే?

అది ఎప్పుడూ తెలిసిందే.

విశేషంగా చూస్తే?

తెలియదు.

అందుకే:

> సామాన్యంగా — తెలిసిందే.

విశేషంగా — తెలియదు.

ఈ స్థితి వచ్చేసరికి:

భావం–అభావం రెండూ కరిగిపోతాయి.

“తెలిసింది” అనే భావం లేదు.

“తెలియదు” అనే భావం లేదు.

రెండూ స్వరూపంలో లయమైపోతాయి.

మిగిలేది ఒక్కటే:

నిశ్శబ్దమైన చైతన్య స్ఫురణ.

ఇక్కడ ఉపనిషత్తు ఒక గొప్ప సూత్రం చెబుతోంది:

> “యస్యామతం తస్య మతం

మతం యస్య న వేద సః”

అంటే:

ఎవడు “దాన్ని నేను ఆలోచించి పట్టుకోలేను” అని గ్రహిస్తాడో — వాడికే అది తెలుస్తుంది.

ఎవడు:

“నాకు బాగా అర్థమైపోయింది” అని అనుకుంటాడో —

వాడికి ఇంకా తెలియలేదన్న మాట.

ఎందుకు?

ఎందుకంటే ఆలోచనతో పట్టుకున్నది స్వరూపం కాదు — భావం మాత్రమే.

అద్వైతం మనస్సుతో అర్థం చేసుకునేది కాదు.

మనస్సు లయమైన చోట వెలిగేది.

ఇక్కడ మతం అంటే మతపరమైన belief కాదు.

మననం చేయబడేది — ఆలోచనలో పట్టుకునేది.

అమతం అంటే:

ఆలోచనకు అందనిది.

అందుకే గురువు చివరికి చెబుతున్నది:

> ఆలోచిస్తూ దాన్ని పొందలేవు.

ఆలోచన ఆగినప్పుడు — నీవే అది అని తెలుస్తుంది.

ఈ భాగం మొత్తం చెప్పే మహా రహస్యం:

బ్రహ్మం ప్రత్యేక అనుభవం కాదు.

విశేష భావాలు కరిగిపోయినప్పుడు సహజంగా మిగిలే స్వరూపమే బ్రహ్మం.

తెలుసుకోవడం ఆగిన చోట — తెలుసు అనే పరిపూర్ణత మొదలవుతుంది. 🕉

ఓం శాంతి శాంతి శాంతిః 🙏